FİKUS-Fikusa qulluq qaydaları

Fikusa qulluq qaydaları

Yeri:

Fikus yerdəyişməni xoşlamır , buna görə onun üçün daimi yeri müəyyənləşdirmək lazımdır,gələcəkdə isə gülün yerini tez-tez dəyişmək və gülü həyəcanlandırmaq tövsiyyə olunmur.Yayda fikusu təmiz havaya ,balkona və ya həyətə çıxarmaq olar.

İşıqlandırma:

Fikus üçün birbaşa günəş şüalarından qorunmaq şərtilə işıqlı yer uyğundur. Qalınyarpaq fikuslar (məs: Fikus Elastika) səhər günəşinin şüaları düşən yerə qoyula bilər. Amma zərif yarpaqlılar isə yalnız tor günəş işığı düşən yerlərə qoyula bilirlər.

Tünd yaşıl yarpaqlı fikuslar müəyyən müddət işığın azlığına dözə bilirlər, alayarpaqlılar isə hətta yerləri yarımkölgə işığ olduqda belə bunu çətinliklə keçirirlər, yarpaqlarının gözəlliyini itirirlər.İşıq çatışmazlığı olduqda fikuslar yarpaqlarını tökür, yarpaqlar arası məsafə artır ,boy artımı zəifləyir.

Fikuslar birdən-birə işıqlı yerdən kölgə yerə köçürülməklərinə qarşı da çox həssasdırlar.

Bunu fikusları istixanalarda yetişdirən və satışa çıxaran gülçülük şirkətləri yaxşı bildiyindən gülü əvvəlcə gur işıqda böyüdür, satışa göndərməzdən əvvəl isə tədricən gülün işığını azaldırlar ki gül nisbətən kölgəyə öyrəşsin.

Hərarət:

Fikuslar üçün optimal hərarət yayda +25--30° C və qışda 16-20° C qəbul olunur. Əksər fikuslar üçün minimal təhlükəsiz hərarət +10 C , alayarpaqlılar üçün isə +15C-dir.

Fikus qışı isti və quru otaqlarda yaxşı keçirir , bir şərtlə ki otağın havası quru olduqda yarpaqlarına su püskürməklə rütubəti qorunub saxlanılsın.Otağın havası isti olduqca bitkini işığa olan təlabatı da artır.

Fikus torpağının həddən artıq soyumasına da qarşı çox həssasdır.Belə ki qışda bitki çox soyuq pəncərə ağzına (mərmər padakonnik üstünə) və ya beton döşəməyə qoyularsa torpağının soyuması səbəbindən yarpaqlarını tökə bilər

Fikuslar kəskin hərarət dəyişkənliyinə də pis reaksiya verirlər.

Hava:

Fikuslar yalnız skvoznyaksız və təmiz hava olan yerdə boy ata bilir.Çirklənmiş və boğucu yerlərin havası fikuslar üçün məhvedicidir.

Suvarılması:

Fikusun suya olan təlabatı onun yaşından, inkişaf dövründən,ilin vaxtından,torpağının tərkibindən qabının materialı və ölçüsündən və başqa faktorlardan asılıdır .Kənar faktorlardan asılı olaraq (havanın hərarəti,işıqlılıq,havanın rütubətliliyi) gülün sulanma qrafiki də dəyişir.Ona görə də ən sadəsi gülün torpağının vəziyyətinə əsasən gülün suvarılmasına başlamaq haqqında mülahizə yürütmək olar.

Yayda fikus bol suvarılmalıdır amma fasilələr arası vaxtda gülün torpağı 2-3 sm dərinlikdə qurumalıdır (bunun üçün torpağı barmaqla yoxlamaq daha sadə metoddur.Barmağı torpağa 2-3 sm daxil edirlər əgər torpaq barmaqda qalmır və sürüşüb tökülürsə suvarmaya başlamaq olar.Yox əgər torpaq barmağa yapışarsa fikusu sulamağa başlamaq hələ tezdir.Fikus azca iliq su ilə özü də üstdən suvarılmalıdır.Su torpağın üzərinə bir neçə dəfə tökülür və gözləyirlər ki torpağa hopsun. Yarım saatdan sonra gülün nimçəsinə yığılmış suyu tullayırlar.,

Qışda isə sulanma xeyli ehtiyatla aparılır. Gül yalnız torpağının nəm olması xatirinə az-az sulanır.

Yayda gülün torpağının az-az sulanması kimi qışda soyuq yerdə qoyulmuş fikusu tez-tez sulamaq təhlükəlidir

Havanın rütubəti:

Fikuslar üçün rütubət çox vacib şərtdir.Qızmar yay aylarında və qışda mənzillər istilik sistemi ilə qızdırılarkən fikusun yarpaqlarına su püskürülməsi və vaxtaşırı ilıq duş qəbul etməsi lazımdır. Püskürülmə üçün istifadə olunan su iliq və yumşaq olmalıdır.Belə ki cod su yarpaqların üzərində quruyaraq duz ləkələri yaradır.Bəzi fikus növlərinə (Liraşəkilli fikus,cırtdan fikus kimi) yüksək rütubət həyati vacib şərtdir.

Substrat (torpaq)

Çox cavan fikusları əkmək üçün yumşaq və məsaməli torpağı ənənəvi olaraq bərabər nisbətdə götürülmüş xəzəl torpağı, torf və qum qarışığı götürürlər.Daha yaşlı fikusları əkməkü üçün isə daha sıx torpaq qarışığı lazım olur ki bunun üçün də həmin qarışığa əlavə olaraq münbit bağ torpağı və çürümüş peyin də əlavə olunur.

Torpaq qarışıqlarının mümkün variantları belə ola bilər :

Çəmən torpağı(bağ torpağı), torf,qum = 2:2:1

Çəmən torpağı(bağ torpağı),xəzəl torpağı,torf,qum = 1:1:1:1

Xəzəl torpağı,torf,peyin çürüntüsü = 2:1:1.

Fikusu əkərkən dibçək yaxşıca drenaj olunmalıdır.Torpağa kömür tikələrinin əlavə olunması və yaxşı drenaj qabda su durğunluğunun yaranmasının qarşısını almaq və bununla da bitkinin köklərinin çürüməkdən qorunması üçün vacib şərtlərdir.

Adətən satışda olan və fikuslar üçün nəzərdə tutulan torpaqlara lazım olduqda müvafiq əlavə komponentlər qatılmalıdır.

Dibçək və ya qabın seçilməsi:

Əkilmək üçün istifadə olunan qablar fikusların növündən, formasından və bitkinin ölçülərindən asılı olaraq seçilir.Dibçəyin materialı da bitkiyə göstərilən qulluğa təsir edə bilir.

Cavan və ortaboylu fikuslara plastik və ya keramika dibçəkləri uyğundur.Yaşlı fikuslar isə taxtadan hazırlanmış çəllək və ya konteynerlərdə habelə böyük həcmli (həcmi onlarla litrə çata bilən) plastik qablarda uyğundur.

Otaqda fikuslar əkilərkən bitkinin boy artımını saxlamaq üçün nisbətən orta ölçülü dibçəklərdən istifadə olunur.

Fikusun qabının dəyişdirilməsi:

Fikusu daha böyük qaba köçürməyin lazım olub olmadığını bilmək üçün bitkinin köklərinin bütün qabı sıx doldurduğunu,sulanandan sonra torpağın tez quruduğunu, qabın altından köklərin çıxdığını müşahidə etmək kifayətdir.

Bitkinin yeni qaba daha tez öyrəşməsini təmin etmək üçün qabın dəyişdirilməsi yazda və çox isti olmayan yay aylarından birində aparılır.

Cavan bitkilər hər dəfə əvvəlkindən 2-3 sm böyük dibçəyə köçürülməklə hər il qabı dəyişdirilir. Bu zaman qabdan çıxarılan bitkinin torpaq komu dağıdılmır və bitki köklərində olan köhnə torpaq komu ilə bərabər yeni qaba köçürülüb ətrafı yeni torpaqla doldurulur.Bunun üçün gül əvvəlcədən yaxşıca suvarılır, torpağın üst qatından mümkün qədər köhnə torpaq götürülür, bitki köhnə qabdan çıxarılaraq yeni qaba qoyulur (qaba əvvəlcədən drenaj qatı düzülür və onun da üstündən bir qat təzə torpaq tökülür) və torpaqla yanları doldurulur.

Daha böyük fikuslar isə eyni üsulla amma 2-3 ildə bir dəfə 3-4 sm böyük qaba köçürülür.Lap böyük və qabları çox ağır olan fikusları isə yerində saxlamaqla torpağın üst qatları köhnə torpaqdan təmizlənir və yerinə münbit qarışıq doldurulur.

.Bir qayda olaraq qabı və torpağı dəyişdirilmiş fikuslar yeni yerlərinə öyrəşənə qədər inkişaflarını dayandırırlar.(Bu xüsusilə birdən-birə çox böyük qaba əkilmiş fikuslarda özünü daha qabarıq göstərir)

Praktiki olaraq bütün fikuslar oktyabrdan fevrala qədər dincəlmə dövrünə qədəm basırlar.Bu havaların soyuması və işığın azalması ilə əlaqədardır. Amma qışda fikuslar üçün lazımi şərait yaradılarsa onlar öz inkişaflarını davam etdirirlər.Amma bu inkişaf yaz və yay aylarındakına nisbətən daha zəif olur..

Gübrələmə:

Yeni əkilmiş və torpağı təzə dəyişdirilmiş Fikuslar 3 ay ərzində gübrəyə ehtiyac duymurlar.(Bu təzə torpaqda kifayət qədər lazımi qida maddələrinin olması ilə izah olunur)

Bitkiyə gübrənin verilməsi substratdan və ilin fəslindən asılı olaraq müəyyən edilir. Ənənəvi torpaqda əkilmiş fikuslara bitkinin inkişaf dövründə 2 həftədən bir mineral və üzvi gübələr verilir.(Növbəli şəkildə- bir dəfə mineral,gələn dəfə üzvi gübrə).Qışda fikuslar bir qayda olaraq gübrələnmir.Amma qışda fikusun qoyulduğu yerdə işıq,isti ,rütubət çatışarsa ayda bir dəfə zəig gübrə məhlulu ilə(yarım doza) bitkini gübrələmək olar.

Xalq arasında yayılmış müxtəlif vasitələrlə (süd, ət bulyonu, çay , yumurta ağı və s. ilə ) bitkini gübrələmək məsləhət görülmür. Belə ki onlar torpağın həddən artıq turşuması,qıcqırması ilə bərabər həm də pis qoxunun yaranmasına səbəb olurlar.

Gigiyena.

Bitkinin yarpaqlarına qonmuş toz təbəqəsi bitkinin xarici görkəmini korlamaqla bərabər, bitkinin normal nəfəs ala bilməsini də pişləşdirir.Buna görə də ayda 1-2 dəfə fikusu .torpaq qatını selofanla bağlayaraq çimizdirmək məsləhət görülür.Lap iri yarpaqların hər iki tərəfini yumşaq qubka ilə silmək də olar.Gülü çimdirdikdən sonra mümkünsə elə vanna otağında da saxlayırlar ki otağa gətirilənə qədər qurusun.Əgər bu da mümkün deyilsə heç olmasa yaş fikusu skvoznyak olmayan yerə qoyub quruyana qədər gözləmək lazımdır. (Bu soyuq havalara aiddir)

Bəzən fikusun yarpaqlarına parlaqlıq vermək üçün xüsusi spreylərdən və müxtəlif vasitələrdən istifadə olunur. Bu gülün gigiyena qaydalarına aid deyil (yəni vacib deyil) və gül sahibinin özünün istəyinə uyğundur.Belə hallarda da çalışın ki gülün yarpağının alt hissəsinə heç bir şey püskürülməsin.Çünki yarpağın nəfəs alması prosesi əsasən yarpaqların alt hissəsi ilə həyata keçir.Yadda saxlamaq lazımdır ki təbiətdə fikusun yarpaqlarına heç kəs parıldamaq üçün nəsə vurmur, bununla belə yarpaqlar onsuz da gözəl və sağlam olur.Ona görə də istifadə edəcəyiniz vasitələrin gülə ziyan vura bilib bilməyəcəyini bir daha fikirləşin.Xalq arasında yarpaqları parıldatmaq üçün təbii vasitələrdən geniş istifadə olunur. Üzsüz süd, durulaşdırılmış sirkə , yarıbayarı su qatılmış pivə və s. Belə vasitələrdəndir.

Bitkinin qurumuş, saralmış, sınmış, zədələnmiş hissələri, çox zəif olan və heç bir şeyə yaramayan budaqları vaxtlı-vaxtında kəsilərək təmizlənməlidir.

Ən axırıncısı isə bitki müntəzəm olaraq müxtəlif ziyanvericilərə qarşı baxışdan keçməlidir və belə bir şey aşkarlanarsa müvafiq tədbirlər görülməlidir.